wyślij newsaSpoczynek nasion drzew leśnych
Publikacje » Spoczynek nasion drzew leśnych
Większość nasion gatunków drzew leśnych nie kiełkuje bezpośrednio po opadnięciu (wyjątek stanowią min.: topole, wierzby i brzozy) i potrzebuje odpowiednio długiego okresu przysposabiania.
Każde nasiono składa się z trzech zasadniczych części funkcjonalnych: z zarodka, tkanki spichrzowej i łupiny nasiennej.
Często dojrzałe już nasiona cechuje zahamowanie zdolności kiełkowania. Mówimy wtedy o stanie anabiozy, czyli spoczynku. Wyróżniamy dwa jego rodzaje:
- względny - kiedy nasiona osiągnęły pełną dojrzałość fizjologiczną lecz nie kiełkują na skutek nieodpowiednich warunków środowiska zewnętrznego (zbyt niska temperatura, mała wilgotność);
- bezwzględny (głęboki) - występuje u nasion o pełnej dojrzałości morfologicznej, które nie osiągnęły jeszcze dojrzałości fizjologicznej, jest on cechą dziedziczną.
Najczęstszymi przyczynami zapadania nasion w stan spoczynku głębokiego są:
- niedojrzałość zarodka,
- nieprzepuszczalność okrywy nasiennej dla wody i gazów,
- mechaniczne uciskanie zarodka przez otaczające go tkanki,
- obecność inhibitorów wzrostu skupionych głównie w okrywach nasiennych lub bielmie.
Do najpospolitszych inhibitorów wzrostu należą:
- związki fenolowe,
- estry, aldehydy i kwasy organiczne,
- olejki eteryczne,
- związki cyjanowodorowe,
- niektóre związki azotowe,
- kwas abscysynowy.
Spoczynek względny ustępuje po wystąpieniu korzystnych warunków zewnętrznych, a bezwzględny przemija po upływie odpowiednio długiego okresu czasu, lub pod wpływem działania na nasiona niskiej lub wysokiej temperatury (stratyfikacja), ewentualnie uszkodzenia chemicznie, bądź mechanicznie łupiny nasiennej (skaryfikacja). W warunkach naturalnych procesy te zachodzą w czasie zimy, gdy temperatura spada poniżej 0o C. Łupina naisenna jest natomiast uszkadzana przez mikroorganizmy glebowe, lub chemicznie trawiona w przewodzie pokarmowym zwierząt, głównie ptaków.
Dodatkową możliwością sztucznego przerwania spoczynku nasion są kultury zarodków in vitro. Dzięki ich zastosowaniu można wywołać kiełkowanie u nasion, które w warunkach naturalnych wogule, lub bardzo słabo kiełkują.
mgr inż. Piotr Gawlik
Opublikowano dnia: 2005-10-05 10:01:01 przez: Piotr Gawlik
Reklama
Partnerzy
Polecamy
