Jabłoń i grusza w hodowli lasu Nadleśnictwa Tychowo

     Rola dziko rosnących drzew owocowych aktualnie niedocenianych i mało znaczących w przyszłości będzie coraz większa. Szerokie możliwości zaspokajania funkcji ekologicznych, społecznych i ekonomicznych przez dziko rosnące drzewa owocowe wskazują na potrzebę zwiększenia ich udziału w hodowli lasu. Jabłonie i grusze w obrębie gatunku łatwo krzyżują się dając wiele form pośrednich, trudnych do klasyfikacji.
     W Nadleśnictwie Tychowo od wielu lat gatunki biocenotyczne w tym jabłonie i grusze są wprowadzane do upraw w ilościach określonych w ZHL z 2003 roku.
     W praktyce przyjęto do stosowania następujące formy nasadzeń:
- strefy ekotonowe na granicy polno-leśnej,
- rzędowe i wielorzędowe obsadzanie upraw,
- zmieszanie jednostkowe w uprawach,
- zmieszanie kępowe w odnowieniach i zalesieniach,
- uproduktywnienie luk gatunkami biocenotycznymi.

Do sadzenia używane są 1-2 letnie sadzonki jabłoni i gruszy. Wielkość sadzonek dostosowujemy do typu siedliskowego lasu. Na słabych siedliskach np. BMśw używane są mniejsze sadzonki ponieważ długość części nadziemnej i systemu korzeniowego jest zbliżona (stosunek 1:1). Jest to szczególnie ważne w pierwszych latach po posadzeniu i w okresach długotrwałych suszy (prawdopodobieństwo przeżycia jest większe).
Więźby sadzenia można rozluźnić używając:
- wyrośniętych sadzonek na silniejszych typach siedliskowych (LMśw, Lśw),
- sadzonek z zakrytym systemem korzeniowym,
- nawożenia mineralnego od drugiego roku do osiągnięcia zwarcia, np. w hodowli plantacyjnej.

     Użytkowanie rębne – w trakcie cięć chronione są gatunki biocenotyczne w tym jabłonie i grusze, które traktowane są jako cenny składnik przyszłych upraw i drzewostanów.
     Użytkowanie przedrębne – bez względu na jakość pozostawia się do dalszej hodowli gatunki biocenotyczne, w tym jabłonie i grusze. Na powierzchniach objętych zabiegami pielęgnacyjnymi (czyszczenia i trzebieże) obowiązuje zasada poprawiania warunków wzrostu i rozwoju dla gat. biocenotycznych w celu osiągnięcia częstego i obfitego owocowania.
     Sady – po zlikwidowanych osadach śródleśnych pozostają stare sady, które są dostarczycielem różnorodnych owoców. Drzewa i krzewy owocowe pozostawiane są do naturalnej śmierci. Niekiedy wymagają pielęgnacji. Ze względu na grubą i spękaną korę nie są spałowane. Wskazane jest systematyczne uzupełnianie i wzbogacanie składu gatunkowego o nowe nasadzenia wraz z ich pielęgnacją i ochroną.

     Stosowana w odnowieniach i zalesieniach jednostkowa forma zmieszania powoduje rozproszenie drzew owocowych w przestrzeni leśnej pozwalając na realizację głównie funkcji biocenotycznej. Konkurencja gatunków lasotwórczych istotnie ogranicza wzrost i rozwój drzew owocowych, które ustępując wysokością pozostają w II piętrze.
     Występowanie jabłoni i gruszy w podrzędnym drzewostanie sprzyja wolniejszemu wzrostowi, późniejszemu dochodzeniu do kwitnienia i owocowania, ponadto drewno obarczone jest wieloma wadami (sękatość, krzywizny i inne). Słabe i rzadkie (co kilka lat) kwitnienie to mniejsza ilość nektaru dla owadów, mniej owoców dla ptaków i dziko żyjących zwierząt. Zwabienie ptaków do lasu i ich zatrzymanie jest jednym z najważniejszych zadań ochrony lasu.
     Dążenie do połączenia ochrony lasu, łowiectwa i produkcji drewna wysokiej jakości wymaga hodowli na wyodrębnionych powierzchniach w formie skoncentrowanych fragmentów upraw lub małych wydzieleń z zastosowaniem elementów hodowli plantacyjnej.
     Jednoczesne osiągnięcie trzech w/w celów w granicach jednej powierzchni wymaga wielko-kępowej (0,30-0,50ha) lub wielorzędowej (3-5 rzędów) formy zmieszania a także intensywnych zabiegów pielęgnacyjnych i ochronnych.
     Odnowienia i zalesienia z zastosowaniem wielko-kępowego udziału jabłoni i gruszy wymagają zapewnienia:
- dostępu światła bezpośredniego dla gatunków owocowych (skutkuje to częstym i obfitym owocowaniem),
- ogrodzenia do czasu spękania korowiny w dolnej części pnia będącej w zasięgu spałowania (ok. 20 lat.), - (dotyczy obszarów z występowaniem jeleni)
- w miarę potrzeb stosowania specyficznych środków i metod ochrony np. przed grzybami, owadami itp. (w warunkach rozproszenia jest to uciążliwe i kosztowne),
- w miarę potrzeb stosowanie specyficznego nawożenia, np. w celu przyspieszenia wzrostu a przez to osiągnięcia zwarcia lub w hodowli plantacyjnej wysokiej jakości drewna,
- w miarę potrzeb stosowanie:
      - w uprawach - formowania strzały i korony (likwidacja wielopędowości i skracanie nadmiernie długich pędów bocznych)
      - w młodnikach i drągowinach – podkrzesywania

     Dobre warunki wzrostu prowadzącego do formy drzewiastej stwarzają gniazda i luki z wysoką osłoną boczną przyległego drzewostanu i bezpośrednim dostępem światła. Jabłoń i grusza preferują siedliska żyzne, mimo to dobrze rosną także w borach mieszanych. Niższą żyzność gleb należy rekompensować przez zapewnienie dobrych warunków świetlnych lub nawożenie, np. mineralne.
     W okresie zimowym jabłoń i grusza wymagają szczególnej ochrony:
     Egzemplarze młodsze do ok. 10-12 lat narażone są na zgryzanie młodych pędów przez jeleniowate i ogryzanie szyi korzeniowej przez nornice. Nasilenie ogryzania najczęściej występuje po obfitych opadach śniegu gdy pod jego grubą warstwą nornice swobodnie żerują ogryzając zewnętrzną warstwę łyka. Żer nornic osłabia drzewka i tylko sporadycznie prowadzi do zamierania objedzonego pędu – dotyczy to głównie pędów o cienkiej szyi korzeniowej. W przypadku uschnięcia części nadziemnej, z szyi korzeniowej poniżej ogryzania wyrastają z pączków śpiących nowe pędy – najczęściej jest ich kilka (3-5). Ogryzanie ma miejsce tylko 1 raz, po wytworzeniu nowej korowiny nie jest ponawiane.
     Starsze drzewka (12-20 lat) z gładką cienką korą są narażone na spałowanie przez jelenie – w większym stopniu dotyczy to jabłoni. Gdy spałowanie obejmuje cały obwód pnia (brak pasów życiowych) dochodzi do zamierania górnej części drzewka powyżej spały. W takich przypadkach z dolnej nieuszkodzonej część pnia wyrastają liczne pędy. Drzewko silnie uszkodzone traci swoją pozycję biosocjalną. Skuteczną metodą ochrony przed spałowaniem jest szczelne ogrodzenie lub smarowanie repentolem odcinka pnia na wysokości najczęściej narażonej na uszkodzenia na odcinku ok. 0,5-1,0m.
     W okresie letnim w nie ogrodzonych uprawach występuje intensywne zgryzanie młodych pędów jabłoni, u gruszy zgryzanie ma istotnie mniejsze natężenie.

Jabłoń – w celu osiągnięcia dobrej jakości surowca drzewnego wskazane jest po posadzeniu dążenie do szybkiego osiągnięcia zwarcia. Ze względu na dużą plastyczność gatunku konieczne jest formowanie strzały i korony polegające na likwidacji wielopędowości i skracaniu nadmiernie długich pędów bocznych. W młodnikach i drągowinach konieczne jest podkrzesanie. W hodowli utrzymujemy pełne zwarcie – stosujemy cięcia dolne, popierające drzewa dominujące.

Grusza – jest gatunkiem wybitnie światłożądnym wykształcającym prostą strzałę. Na młodych pędach znajdują się kolce utrudniające wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych. W hodowli wskazane jest luźne zwarcie – a długość korony nie powinna być mniejsza od ½ długości strzały. Stosujemy cięcia, popierające drzewa dominujące – unikamy zwarcia pełnego.
Jabłonie i grusze można mieszać ze sobą. Wskazane jest wprowadzanie gruszy jednostkowo pomiędzy jabłonie. Selekcję w śród drzew dominujących prowadzimy w kierunku najlepszej jakości surowca drzewnego a jako drugorzędne cechy traktujemy barwę i jakość owoców, częstość i obfitość owocowania i inne.

Autor: Jan Zięba (Nadleśnictwo Tychowo - RDLP Szczecinek)

Opublikowano dnia: 2010-02-02 14:23:19

- - - REKLAMA - - -

Jabłoń i grusza w hodowli lasu Nadleśnictwa Tychowo

Publikacje » Jabłoń i grusza w hodowli lasu Nadleśnictwa Tychowo

Reklama

Partnerzy

Polecamy