Żer pędowy dla zwierzyny płowej w warunkach dużych... - Dziennik - "Lasy polskie

Jednym z podstawowych zadań zapewniających dzikożyjącej zwierzynie płowej właściwe warunki bytowania i rozwoju jest między innymi zagwarantowanie w okresie całego roku stałego dostępu do naturalnego żeru pędowego. Różnorodny i atrakcyjny żer pędowy istotnie wpływa na ograniczenie szkód w uprawach leśnych powodowanych przez zwierzynę płową.

Żer pędowy na sztucznie tworzonych powierzchniach zgryzowych

     Celem zakładania poletek zgryzowych zapewniających stały dostęp do naturalnego pokarmu jest uzupełnienie jego niedoboru w środowisku leśnym. Powierzchnie z atrakcyjnym żerem pędowym przeznaczone do zgryzania dają zwierzynie pożywienie, którego szukałaby w okolicznych uprawach i młodnikach leśnych często czyniąc tam istotne szkody. Poletka zgryzowe ograniczają szkody w uprawach i młodnikach jednak ich całkowicie nie eliminują.
     Dobór gatunków do sztucznego zakładania poletek zgryzowych powinien uwzględnić preferencje zwierzyny i lokalne warunki glebowo-klimatyczne. Rośliny przeznaczone do wieloletniego zgryzania muszą cechować się dużą siłą odroślową – najlepiej nadają się do tego z gatunków drzewiastych: grab, dąb, lipa, osika, jabłoń, wybrane wierzby. Ponadto chętnie zgryzane są: malina, kruszyna, trzmielina, głóg i inne. Na szczególną uwagę zasługuje grab – w warunkach Nadleśnictwa Tychowo zwierzyna płowa preferuje ten gatunek. Gatunki przeznaczone na żer pędowy sadzimy w rzędach wyoranych co 1,5-1,7m pługiem LPZ-75. Odległość w rzędzie między sadzonkami wynosi 0,5m.
     Lokalizacja sztucznie wprowadzanego żeru pędowego uwzględnia bliskość ostoi jeleniowatych. Wskazane jest sadzenie atrakcyjnych roślin nie występujących w łowisku lub rosnących w niewielkich ilościach. Powoduje to odciąganie zwierzyny od upraw i młodników leśnych. Właściwymi miejscami do wprowadzania żeru pędowego są:
- grunty pod liniami energetycznymi, telekomunikacyjnymi itp.,
- linie podziału przestrzennego (linie oddziałowe),
- drzewostany przeznaczone do podsadzeń produkcyjnych,
- plantacje topinamburu – kilka rzędów (3-5) na obrzeżach.

     Jednostkowa wielkość powierzchni z żerem pędowym sztucznie wprowadzanym powinna zawierać się w granicach 0,30 – 0,50 ha. W przypadku dużych wydzieleń wskazane jest założenie kilku wielko-kępowych powierzchni, przeciętnie ok. 0,30ha.
     W drzewostanach sosnowych na słabych i średnich siedliskach (Bśw, BMśw) ubogich w żer pędowy zgryzana jest roślinność występująca w małych ilościach (domieszki, podszyty, samosiewy krzewów, gatunki ciężkonasiennych drzew liściastych) itp. W takich przypadkach natężenie zgryzania jest bardzo duże i często prowadzi do ograniczenia lub wyeliminowania gatunków domieszkowych co doprowadza do niedoboru żeru pędowego. Bardzo chętnie zjadane są delikatne młode pędy odroślowe z miejsc dobrze naświetlonych.
     Przycinanie „wybijających” pędów zwiększa atrakcyjność żeru i tym samym wzmaga zgryzanie. Skracanie nadmiernie długich „wybijających” pędów będących poza zasięgiem zwierzyny prowadzi do wzmożonego przyziemnego rozrostu roślin, natomiast brak skracania prowadzi do zaniku funkcji żeru pędowego.
     Skracanie wybijających pędów (przycinanie) – prowadzi się w kompleksach leśnych na słabych siedliskach (Bśw, BMśw) ubogich w żer pędowy. Zabieg ten polega na skracaniu na wysokości ok. 1m nadmiernie długich pędów znajdujących się poza zasięgiem żeru zwierzyny.
     Cięcie na bezpieńkę – powadzi się na siedliskach średnich i silnych wymuszając w ten sposób na roślinach krzewienie (wilopędowość), wyrastanie młodych delikatnych pędów w dużej ilości.

Żer pędowy w uprawach leśnych

     Uprawy i podsadzenia produkcyjne w częściach odnawianych gatunkami cienioznośnymi ostrożnie pielęgnujemy nie likwidując osłony bocznej. Buk, lipa, dąb, świerk bardzo dobrze rosną w osłonie bocznej młodych odrostów drzew i krzewów a także maliny, kruszyny i innych. Ponieważ rośliny osłaniające są chętnie zgryzane przez zwierzynę płową to nie jest wskazane wycinanie ich przed zimą. W przypadku gdy rośliny przerastając odnowienie przechodzą na niebezpieczną osłonę górną przystępujemy do pielęgnacji wiosną po ustąpieniu śniegu a przed rozpoczęciem wegetacji (nie należy ich wycinać przed zimą).
     Wiosenna pielęgnacja powinna sprowadzać się do wycinania wysokich odrostów lub samosiewów gatunków lekkonasiennych liściastych przechodzących na osłonę górną, głównie brzozy, wierzby, osiki i innych.
     Staranna pielęgnacja upraw przed zimą związana z likwidacją osłony bocznej (maliny, kruszyny i innych roślin) powoduje, że po obfitych opadach śniegu wystające pędy drzewek z braku innej karmy są zjadane (zimowy żer pędowy).
     Pozostawienie osłony bocznej z roślin chętnie zjadanych przez zwierzynę płową w sposób istotny ogranicza szkody szczególnie zimą do poziomu gospodarczo znośnego.
     W uprawach dobrą bazę pokarmową dla jeleniowatych stanowią rośliny osłaniające odnowienie, są to głównie: malina, kruszyna, trzmielina, jeżyna, róża, młode delikatne odrosty wierzby, osiki, brzozy.

Żer pędowy pochodzenia naturalnego (samosiew)

     Na obszarach leśnych obserwować można pojawianie się samosiewów wielu gatunków drzew i krzewów chętnie zgryzanych przez dziką zwierzynę. Zjawisko takiego naturalnie tworzącego się żeru pędowego występuje w formie pojedynczej, grupowej lub kępowej. Natężenie zgryzania jest zmienne, często wskazuje na występujące preferencje w wyborze gatunków.
     Na siedliskach Bśw i BMśw przy ogólnym niedoborze żeru pędowego wskazane jest zwiększenie jego ilości poprzez wzbogacenie o nie występujące atrakcyjne gatunki, np. grab. Pielęgnacja polega na skracaniu wybijających pędów.
     Na siedliskach LMśw, Lśw itp. występuje obfitość naturalnego żeru pędowego.
     Dla gospodarki łowieckiej wartościowy jest żer dobrze naświetlony, który pojawia się pod liniami telekomunikacyjnymi, energetycznymi, podziału przestrzennego, w lukach itp.. Pielęgnacja polega na cięciu na bezpieńkę.

Autor: Jan Zięba (Nadleśnictwo Tychowo - RDLP Szczecinek)

Opublikowano dnia: 2010-02-02 13:53:36

- - - REKLAMA - - -

Żer pędowy dla zwierzyny płowej w warunkach dużych kompleksów leśnych

Publikacje » Żer pędowy dla zwierzyny płowej w warunkach dużych kompleksów leśnych

Reklama

Partnerzy

Polecamy